Irritante weetjes

Alle muziektips goed of slecht kun je hier kwijt!
Gebruikersavatar
Krautsurfer
Forum Diva
Berichten: 20906
Lid geworden op: 04 jan 2009, 19:19
Locatie: Berlijn

Irritante weetjes

Bericht door Krautsurfer » 08 nov 2016, 16:46

Waar komt balen als een stekker vandaan en wat betekent het?

Als je baalt, heb je ergens genoeg van, ben je het beu, vind je iets erg vervelend of heb je gewoon een slechte bui. Als een stekker is een versterkende toevoeging, die zelf geen echte betekenis heeft. Deze toevoeging is (vermoedelijk als grap) ontstaan in de tweede helft van de twintigste eeuw.

Het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006) houdt het erop dat balen als een stekker "een balorige variant" is van een andere, oudere uitdrukking, namelijk balen als een stier. Ook hierin zit een oudere variant verstopt: het land hebben als een stier. Het land hebben of het land inhebben komt uit de zeemanstaal: het betekent eigenlijk 'je zo voelen als een zeeman op het land', oftewel 'ontstemd zijn, ontevreden zijn'. Als een stier is waarschijnlijk aan het land hebben toegevoegd doordat men het land hebben (al dan niet opzettelijk) associeerde met het land van boeren, waar koeien en stieren op staan. Naast het land (in)hebben als een stier bestaat ook stierlijk het land (in)hebben. Onder invloed van het land hebben als een stier kon - toen veel later balen ontstond in de betekenis 'ontevreden zijn' - ook balen als een stier ontstaan. Van daaruit ontstond balen als een stekker; ook balen als een paard en balen als een tijger komen weleens voor.

Maar waar komt balen dan vandaan? De bron hiervan is ergens balen tabak van hebben. Met een baal tabak wordt doorgaans een grote zak tabak bedoeld. Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (EWN) zegt hierover: "Tabak werd vanaf de 17e eeuw overdrachtelijk gebruikt voor 'iets voortreffelijks'. Over onaangename dingen werd dan ironisch gezegd ik heb er tabak van. Om deze uitdrukking meer kracht bij te zetten gebruikte men balen tabak. Dit bleek veelzeggend genoeg om eerst tabak en later ook de rest van de uitdrukking te laten vallen: ik heb er balen tabak van > ik heb er balen van > (het is) balen. (...) Het woord balen werd vervolgens geherinterpreteerd als werkwoord (...). Het begrip balen schijnt zijn oorsprong te hebben in het leger, en dan met name het Nederlands-Indische leger van voor 1950."
Too Freud to live, too Jung to die.

Plaats reactie

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 2 gasten